Skip to: Hoe je op een liefdevolle manier omgaat met depressie

Socialrun website

Hoe je op een liefdevolle manier omgaat met depressie

Golven van verdriet

 

Sacha en ik kennen elkaar van Humanistiek. We vonden elkaar in de gezamenlijke missie om psychisch welzijn bespreekbaar te maken. We hebben het gevoel dat er niet zo zeer een taboe rust op het bespreken van depressie, maar wel op wát we voelen wanneer we een depressie hebben.

Het bespreekbaar maken van deze gevoelens is een missie waar de Socialrun achter staat, en nu ook de gemeente Utrecht. Gemeente Utrecht wil met de Alliantie Psychische Gezondheid psychisch welzijn makkelijker bespreekbaar maken. Hoe kunnen we dat doen? En waar liggen dan precies de drempels? Met behulp van fragmenten uit het boek Golven van Verdriet probeer ik mijn vingers op de zere plek te leggen en te onderzoeken hoe we op een liefdevolle manier om kunnen gaan met depressie.

 

#Ikbenopen

Het lijkt alsof steeds meer artiesten, vloggers en andere publieke personen er openlijk voor uitkomen dat zij een depressie hebben gehad. Ook steeds meer ‘normale mensen’ zoals wij, schrijven of praten erover. Het depressiegala, de ‘Hey-het-is-oké’ campagne van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mentale gezondheidslessen op middelbare scholen, de TV-programma’s #jesuisdepri en True Selfie van de NPO: allemaal laten ze zien dat het oké is om je af en toe wat minder te voelen en dat je daar open over mag praten.
Het lijkt tegenstrijdig: het taboe op psychische gezondheid moet doorbroken worden, maar we praten wel veel over psychische gezondheid. Het gesprek lijkt te zijn geopend, maar we komen niet veel verder dan de oppervlakte. Ligt er dan wel een taboe op psychische gezondheid?

Taboe op erkenning van pijn en verdriet: kwetsbaarheid

Wanneer we het hebben over het taboe dat op psychische gezondheid ligt, denk ik dat we het eerder hebben over het taboe op psychische óngezondheid. Wanneer we onze talenten niet kunnen benutten, onze emoties niet herkennen en niet weten hoe we om moeten gaan met tegenslag of gewoon helemaal uit het veld geslagen zijn. Eigenlijk: wanneer we kwetsbaar mens zijn, wanneer we het niet weten, wanneer we controle verliezen en wanneer het leven een zodanige inbreuk maakt op je lichamelijk en mentale functioneren, dat we twijfelen of we het wel aan kunnen.

Bij depressie bijvoorbeeld, gaat het volgens mij over het taboe op het bespreken van je eenzaamheid; het opgesloten zitten in je eigen ervaring, het weten dat er niemand is die de dingen zo beleeft als jij dat doet, het geïsoleerd zijn. Het vreemde is dat deze kenmerken niet terugkomen in de taal waarin we over depressie praten. Deze is vaak meer medisch gericht, haalt symptomen uit de DSM aan en gaat daarbij voorbij aan de existentiële ervaring waar ik het over heb.

In het boek Golven van Verdriet willen we deze existentiële ervaring laten zien. Depressie is iets wat zich niet zomaar laat grijpen. Er is geen vinger op te leggen. Het is als vechten met iets, wat je niet kan zien. Je leeft met iets wat niemand kan zien. Ook jijzelf niet. Maar toch is het er, toch bestaat het. En omdat het bestaat, moeten we het serieus nemen. Omdat taal vaak ontoereikend is, verbeelden we in ons boek ook de beleving van depressie. Zo maakte Mans Weghorst de volgende illustratie, over het trachten geluk te vangen, maar het nooit volledig en eeuwig te bereiken.

Depressie bespreekbaar maken

Sacha en ik zijn open geweest. We hebben steeds de stap genomen om ons verhaal te vertellen. Depressie is voor ons bespreekbaar. Maar het gaat erom, hoe het verhaal ontvangen wordt. Wanneer het slecht gaat met iemand, hebben we als mens vaak de impuls om de ander zo snel mogelijk te helpen. Advies geven, zeggen dat het goed komt. ‘Kom op! Schouders eronder.’
Er zijn verschillende opmerkelijke dingen die mensen tegen me hebben gezegd. Eigenlijk zijn ze heel grappig en inventief, alleen op het moment zelf niet zo behulpzaam.

Ik ging naar de huisarts om uit te leggen hoe ik me voelde en te vragen hoe ik geholpen kon worden. De huisarts liet me de Vier Dimensionele Klachten Lijst (4DKL) invullen. Er waren hierbij vragen over depressie, angst en somatisatie.
Somatisatie staat voor wat je in je lichaam ervaart. Op al deze vier schalen scoorde ik hoog. Dat was voor mij reden om te denken dat er veel aan de hand was.
De huisarts legde mij echter uit dat omdat ik hoog scoorde op alle vier de schalen, er zowel ‘iets’ als ‘niets’ met mij aan de hand was. Ik was niet makkelijk in een hokje te plaatsen. Het was meer iets van existentiële twijfel waar ik aan leed. De huisarts zei dat ik een innerlijke filosoof in mij had die alles bevroeg. Dat was mijn talent en zou ook mijn sterke kant kunnen zijn. Ik vond dat een mooie uitspraak, en hoopte dat het waar zou zijn. Daarna zei ze het volgende: “Volgens mij heb jij gewoon een vriendje nodig. Als je een vriendje hebt, gaat het vast weer beter met je.”

De week daarna kwam ik langs voor controle. Ik zat in de wachtkamer met een vriend van mij, met wie ik ging hardlopen. Ik ad steun aan hem om mezelf in beweging te houden. Ik kwam de kamer van de huisarts binnen en het eerste wat ze zei was: “Is dat je nieuwe vriendje in de wachtkamer?”

Hoe kun je iemand met een depressie troosten en helpen?

Het gaat erom hoe het verhaal ontvangen wordt. Psychotherapeut en schrijver Riekje van Boswijk-Hummel schrijft in haar boek ‘Troost vragen, geven en ontvangen’ dat het er vooral om gaat er liefdevol te zijn voor de ander en de ander te erkennen in zijn of haar verdriet. Ruimte geven aan het verhaal, de gevoelens en de behoeften van degene die verdriet heeft.
Als je goed luistert, geeft iemand vaak zelf aan wat er nodig is; praktische steun, een luisterend oor, praten of juist zwijgen. Als iemand het moeilijk vindt om aan te geven wat er nog is, kun je het ook vragen. Zo schep je duidelijkheid. Een paar dingen die Sacha en mij vooral hebben geholpen, getroost en gesteund zijn:
Kwetsbaarheid en feilbaarheid tonen: wanneer een vriendin durfde aan te geven dat ze zelf niet wist hoe mij uit mijn depressie te helpen, viel dit bij mij beter dan de goedbedoelde adviezen die suggereerden dat de ‘depressie wel snel over zou gaan’. Juist aangeven dat je het ook niet weet en dat je alleen een luisterend en niet-oordelend oor kunt bieden, heeft mij enorm gesteund.
Financiële en administratieve hulp bieden. Zo heeft een vriendin mij geholpen met de financiële kant van een depressie: hoe zorg je dat je voldoende inkomsten hebt om de huur te betalen en eten te kopen op het moment dat je zó diep in een depressie zit dat je het zelf niet meer kunt? Zij verwees mij naar het buurtteam en vervolgens naar de opties die de gemeente aanbiedt.

Hoe kun je op een liefdevolle manier omgaan met depressie? Dit was de vraag die ik mezelf aan het begin van deze blog stelde. Het antwoord ligt besloten in acceptatie, praten, verbinding en onbevooroordeeld luisteren. En daarbij vooral ook mogen vallen en opstaan. Voor de persoon met depressie zelf én de omgeving. Want je kunt het niet in één keer goed doen.


Caro Suringar

Bestel het boek ‘Golven van verdriet’

Back To Top